سیر تکامل دلواپسی: چرا همیشه نگران هستیم و برای رفع آن چه می‌توان کرد؟

این مقاله ترجمه‌ نوشته‌ای از جیمز کلیر است. جیمز کلیر نویسنده، کارآفرین، وزنه‌بردار و وبلاگ‌نویسی است که نوشته‌های او را بسیار دوست دارم. روی روانشناسی رفتار انسان‌ها مطالعه کرده و مسائل را با دیدی بسیار عالی می‌بیند. امیدوارم شما هم مانند من از خواندن این مقاله لذت ببرید ضمن اینکه این نوشته در ادامه مباحث هفته‌های گذشته هم هست.

چگونه از هدف‌گذاری مرسوم فرار کرده و بنای یک زندگی عالی معمولی را بگذاریم؟
چگونه با کشف گلوگاه زندگی، روانی را به خودمان هدیه کنیم؟

فرض کنیم که شما یه زرافه هستید.

در دشتی در آفریقا زندگی می‌کنید و گردنی ۲ متری دارید. گاه‌گاهی گروهی از آدم‌ها را می‌بینید که سوار بر جیپ، اطراف شما گشته و عکس می‌گیرند.

giraffe
اما تفاوت شما با انسان‌ها، گردن دراز شما و دوربین عکاسی آنها نیست. شاید بزرگ‌ترین تفاوت شما زرافه‌ها با انسان‌ها، این است که تمام تصمیم‌های شما منفعتی آنی برای شما دارد.

– به محض گرسنگی، به سمت درختی رفته و غذا می‌خورید.
– اگر توفان شود، در کنار جان‌پناهی پناه می‌گیرید.
– زمانی که شیری به شما نزدیک می‌شود، فرار می‌کنید.


اغلب انتخاب‌های روزانه شما به عنوان یک زرافه – خوردن و خواب و فرار از یک حیوان درنده- اثری آنی بر زندگی شما دارد. زندگی شما در محیط بازخورد آنی [۱. Immediate Return Environment ] می‌گذرد. چون اعمال شما، مزایای آنی برای شما دارد و زندگی شما به شدت بر مبنای همین لحظه بنا شده است.

محیط بازخورد تاخیری

حالا به روی دیگر سکه نگاه کرده و فرض کنید شما یکی از توریست‌هایی هستید که به آفریقا سفر کرده است. بر خلاف زرافه، انسان‌ها در محیط بازخورد تاخیری[۲. The Delayed Return Environment]، زندگی می‌کنند.

اکثر انتخاب‌های امروز شما، منفعتی آنی ندارد. اگر کارتان را به خوبی انجام دهید، چند هفته بعد، حقوق خواهید گرفت. اگر امروز پس‌انداز کنید، در بازنشستگی پول کافی خواهید داشت. بسیاری از جنبه‌های زندگی مدرن به گونه‌ای طراحی شده تا پاداش به نقطه‌ای در آینده موکول شود.

مسائل ما هم به همین شکل هستند. در حالی‌که زرافه نگران مسائل لحظه‌ای مانند نزدیک شدن شیر یا توفان است، اغلب نگرانی‌های ما انسان‌ها ریشه در آینده دارد.

مثلا هنگام سواری بر جیپ توریستی در آفریقا ممکن است فکر کنید: “سفر باحالی بود. خیلی عالیه اگر میشد به عنوان یک نگهبان پارک در اینجا کار کرد و هر روز زرافه‌ها را دید. ولی مجبورم به شغلی ادامه دهم که دوستش ندارم. شاید هم تا تابستان اخراج شوم. آیا باید آن را تغییر دهم؟ ”

متاسفانه زیستن در محیط بازخورد تاخیری، منجر به تنش مزمن و دلواپسی انسان‌ می‌شود. چرا؟ چون ذهن ما برای حل مسائل مرتبط با این محیط طراحی نشده است.

giraffe vs tourist

تکامل ذهن انسان

اجداد ما هنوز در محیط بازخورد آنی زندگی می‌کردند که مغز ما به شکل فعلی توسعه پیدا کرد.

هوموساپین‌ها – آخرین نسل انسان‌های مدرن-، تقریبا مربوط به ۲۰۰ هزار سال قبل هستند. آنها اولین انسان‌هایی بودند که مغزی تقریبا شبیه شما داشتند. مثلا، کورتکس جدید – جدیدترین قسمت مغز که مسئول امور پیشرفته‌ای مانند زبان است – تقریبا اندازه مشایهی با مغز انسانی دارد که ۲۰۰ هزارسال قبل می‌زیسته است.

جوامع مدرن امروزی در مقایسه با عمر مغز بسیار جدید هستند. اخیرا (در پانصدسال گذشته) جوامع ما را به سمت محیط بازخورد تاخیری سوق داده‌اند. شیب تغییرات در مقایسه با دوران پیش از تاریخ به شدت نمایی شده است. در همین ۱۰۰ سال گذشته بوده که اختراع خودرو، هواپیما، تلویزیون، کامپیوتر، اینترنت و فراتر از آن را دیده‌ایم. تقریبا تمام آن چیزی که زندگی روزانه شما را تشکیل می‌دهد در بازه زمانی بسیار کوتاهی ساخته شده است.

در صد سال اتفاقات زیادی رخ می‌دهد اما از منظر تکامل، ۱۰۰ سال، هیچ چیز نیست. مغز انسان مدرن هزاران سال در محیط بازخورد سریع پرورش یافته و در چشم‌بر‌هم‌زدنی، تمام محیط تغییر کرده است.

human brain

تکامل دلواپسی

ناهمخوانی مغز کهن با محیط جدید، اثر مهمی روی تنش مزمن و نگرانی دارد که هر روز آن را تجربه می‌کنیم.

هزاران سال پیش، وقتی که بشر در محیط بازخورد آنی می‌زیست، تنش و نگرانی احساسات مثبتی بودند که در برابر مسائل آنی، انسان را به واکنش سریع وا می‌داشتند.

مثلا:
– یک شیر به شما نزدیک می‌شد > تنشی به شما وارد شده > فرار می‌کردید > و تنش شما از بین می‌رفت.
– توفانی در دوردست رخ می‌داد > نگران یافتن سرپناه شده > پناهگاه پیدا کرده > دلواپسی‌تان تمام می‌شد.
– در طول روز هیچ آبی ننوشیده > احساس کمبود آب و ناراحتی کرده > آب را یافته > و ناراحتی شما رفع می‌شد.

ذهن شما به این صورت تکامل یافت تا از دلواپسی و تنش و ناراحتی استفاده کند. دلواپسی، احساسی است که به انسان کمک می‌کرد تا در آن محیط از خودش محافظت کند. برای حل مسائل کوتاه‌مدت و حاد توسعه یافته بود. تنش مزمنی وجود نداشت چون مسئله مزمنی در آن دوران نبود.

حیوانات وحشی هم به ندرت تنش مزمن را تجربه می‌کنند. مارک لری استاد دانشگاه دوک می‌گوید:

” یک گوزن ممکن است با صدای بلندی از جا پریده و به سمت جنگل فرار کند اما به محض آنکه تهدید رفع شود، به سرعت آرام شده و شروع به چریدن می‌کند.”

زمانی‌که شما در محیطی با بازخورد سریع زندگی می‌کنید، تنها باید نگران مسائل حاد باشید. زمانی‌که تهدید مرتفع شد، دلواپسی ناپدید می‌شود. (البته برخی تحقیقات نشان داده که مثلا بابون‌ها به خاطر سیستم‌های رده‌بندی درون گروه، دچار استرس می‌شوند ولی این موضوعی نادر است)

امروزه ما با مسائل متفاوتی روبرو هستیم. آیا برای پرداخت اجاره ماه بعد، پول کافی دارم؟ آیا ارتقای شغلی می‌گیرم یا باید تا ابد در همین‌ موقعیت زندانی شوم؟ آیا می‌توانم روابط نه چندان خوبم را بهبود دهم؟ مسائل محیط تاخیری به ندرت در زمان حال، حل می‌شوند.

اما چه می‌توان کرد؟

یکی از بزرگترین منابع دلواپسی در محیط امروزی، حس پیوسته نامطمئنی است. هیچ تضمینی وجود ندارد که سخت‌کوشی در دانشگاه منجر به شغل خوبی برای شما شود. هیچ ضمانتی برای سودآور بودن سرمایه‌گذاری شما وجود ندارد. اطمینانی وجود ندارد که ازدواج با فردی شما را خوشبخت کند. زندگی در چنین محیطی به معنای احاطه شدن با عدم اطمینان است.

پس چه می‌توان کرد؟ چطور می‌توان در این محیطی که چنین حجمی از تنش و دلواپسی را به ما تحمیل می‌کند، دوام آورد؟

نخست اینکه چیزی را اندازه‎‌گیری کنید. از اینکه در هنگام بازنشستگی چقدر پول خواهید داشت، اطمینانی نیست اما می‌توان با اندازه‌گیری پس‌انداز ماهیانه قسمتی از این عدم اطمینان را از بین برد. نمی‌توان از داشتن شغلی خوب پس از اتمام دانشگاه مطمئن بود ولی می‌توان تعداد تلاشها در زمان کارآموزی را سنجید. نمی‌توان یافتن عشق را پیش‌بینی کرد اما می‌توان به تعداد دفعاتی که خودتان را به دیگران معرفی می‌کنید فکر کرد.

اندازه‌گیری یک کیفیت نامشخص را به یک مقدار مشخص تبدیل می‌کند. وقتی که چیزی را اندازه‌گیری می‌کنید، بلافاصله اطمینان بیشتری در مورد موقعیت پیدا می‌کنید. اندازه‌گیری معجزه نمی‌کند اما موقعیت را مشخص کرده و شما را از چاه نگرانی و عدم اطمینان خارج می‌کند. به شما کمک کرده تا دید واقعی از آنچه رخ می‌دهد به دست آورید.

به علاوه یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های این دو محیط، بلزخورد سریع در اولی است. حیوانات به سرعت در مورد آنچه به آنها تنش وارد می‌کند، بازخورد می‌گیرند. در نتیجه می‌دانند که آیا باید مضطرب شوند یا نه. بدون اندازه‌گیری هیچ بازخوردی دریافت نمی‌کنید.

اگر به دنبال یک استراتژی خوب اندازه‌گیری هستید، توصیه من استفاده از ابزار ساده‌ای مانند استراتژی گیره کاغذ [۳. استراتژی گیره کاغذ. در این روش که برای اولین بار توسط ترنت درسمید به کار برده شد کارهای روزانه‌ای که قرار است انجام دهیم را اندازه‌گیری می‌کنیم. مثلا اگر قرار است ۱۰۰۰ کلمه در روز بنویسید، ۱۰ گیره کاغذ را در یک ظرف گذاشته و با نوشتن هر صد کلمه، یکی از آنها را به ظرف دیگری منتقل کنید. یا اپلیکیشنی را روی موبایل خود نصب کرده که پس از هر پانصد متر پیاده‌روی یا دویدن، به شما بازخورد دهد و بدانید که چند مرحله از دو ۵ کیلومتری خود را انجام داده‌اید. یا اگر قرار است به ۲۰ مشتری زنگ بزنید با هر باز زنگ زدن، یک گیره کاغذ را از ظرف اول به دومی منتقل کنید.]برای ردیابی کارهای تکراری است. البته می‌توانید از استراتژی سینفلد [۴. استراتژی سینفیلد. در این استراتژی که توسط جری سینفیلد(کمدین معروف) به کار گرفته‌شده، برای تغییر یا نهادینه کردن هر رفتار که نیاز به کار مداوم و بلندمدت دارد، یک تقویم بزرگ که تمام ۳۶۵ روز سال در یک صفحه آمده تهیه شده و به دیوار چسبانده می‌شود. هر بار که رفتار مورد نظر انجام شد، یک ضرب‌در در آن تاریخ روی تقویم زده می‌شود. پس از مدتی نگاه کردن به این زنجیره، موتور محرک ما برای ادامه مسیر شده و شکستن آن را سخت‌تر می‌کند.] هم برای رفتارهای بلندمدت استفاده کنید.

نگرانی خود را انتقال دهید.

دومین روش، انتقال نگرانی خود از یک مساله بلندمدت به رویه‌ای روزانه است که مساله را حل می‌کند.

– به جای نگرانی از سلامتی در سن بالا، نگران پیاده‌روی روزانه باشید.
– به جای نگرانی از قبولی فرزندتان در کنکور، نگران مطالعه روزانه او باشید.
– به جای نگرانی داشتن تناسب اندام در مراسم ازدواج، نگران تهیه یک غذای سالم برای شام امشب باشید.

بینش کلیدی که باعث موفقیت این استراتژی می‌شود اطمینان از دریافت پاداش سریع (بازخورد سریع) و حل مسائل آینده است.

19 دیدگاه ها

  1. Hamed Amiri گفت:

    متشکرم جناب محبی.مثل همیشه جالب و قابل تامل

  2. محسن گفت:

    مطلب بسیار خوبی بود . ممنون

  3. از حیث محتوا و ساختار منظم و پیوسته، مقاله ی بسیار مفیدی بود. علاوه بر نوشته های خودتان ( مخصوصا مطالب مرتبط با انتخاب و تصمیم گیری ) برخی از نوشته های نویسندگان غیر فارسی زبان واقعا برایم جذاب و مفید بوده است است. بشخصه مشتاق مطالبی هستم که بر مبنای نورولوژی نوشته شده – مخصوصا ترجمه مقالات نویسندگان مطرح دنیا- و در مطالبش با توجه به فرهنگ و زندگی خودمان دخل و تصرف شده باشد.چون بنظرم از حیث مطالب فارسی مرتبط با انسان شناسی و ساختار پیجیده مغز و عصب انسان واقعا فقیریم. در حالیکه شناخت فکر و سیستم تصمیم گیری ما نقش اصلی رو در زندگی دارند.
    جند پیشنهاد دارم:
    پیشنهاد میکنم یک نسخه ی پی دی اف هم از مقالات بگذارید که بتوان دانلود کرد و در زمان هایی که امکانش هست ازشون استفاده برد.
    مقالاتی که از تصویر و یا نمودار های گرافیکی استفاده شده تاثیر بیشتری دارند.
    و اینکه چند وقتی است از فایل های صوتی و تصویری ماهانه بی بهره ایم. اگر امکانش هست لینک های صوتی و یا تصویری غیر فارسی مناسب رو به اعضای باشگاه جهت ترجمه پیشنهاد کنید تا اعضای باشگاه فقط شنونده صرف نباشند و اعضا در ارایه مطالب هم سهیم باشند.
    سپاس

    • سلام
      خود من هم به موضوع روانشناسی رفتار (behavioral psychology) بسیار علاقمند شده ام. شناخت عوامل موثر در شکل گیری رفتارها، می تواند روی تمام ابعاد زندگی ما اثر بگذارد و امیدوارم که در این زمینه بتوانم اطلاعات خوبی را ارائه کنم.

      در مورد موارد دیگر هم چشم، البته هفته آینده یک فایل صوتی داریم 🙂 ولی برای فایلهای انگلیسی من از پادکست ها استفاده می کنم. مثلا پادکست the psychology podcast
      یا james altucher show

      البته منابع زیادی هم وجود دارد که مثلا کتابهای switch و mindless eating کتابهای بسیار خوبی هستند.

      شاد و موفق باشید

    • بهرام گفت:

      دوست عزیز و گرامی
      میتوانید هر مطلبی رو در سایت‌های اینترنتی
      save for offline reading
      بفرمائید.

  4. اميد گفت:

    یکی از بهترین مطلبی بود که از یک ریال خوندم تاحالا .
    سپاس فراوان .

  5. محسن برجی گفت:

    نکات جالب و آموزنده‌ای بودند.
    به نکته خوبی اشاره شده بود که مغز انسان برای زندگی در شرایط پر تنش امروزی آماده نشده است 🙂

  6. روح الله تقدسی گفت:

    با سلام و عرض ادب، مطلب جالب و جدیدی بود،خوشحالم که از طریق سایت خوب شما با مطالب مفید و کاربردی آشنا میشم.

  7. حسین گفت:

    با سلام
    عالی بود بسیار لذت بردم
    مثلا جدول سود مرکب که من هر روز با اعداد آن بازی میکنم یکی از این نشانه هاست که بصورت ناخودآگاه همین مطلب را می رساند. در هر حال
    این همان زندگیست که هر روز با آن دست و پنجه نرم میکنیم.

  8. حسین آزاد گفت:

    بادرودمطالب عالیست ولی تغییرزمان برمیباشد باید ادامه دادتانتیجه حاصل شود چون یه شب من من نشده ام.

  9. علي رضواني گفت:

    ممنون از دغدغه مندی تان و وقتی که برای کمک به دیگران میگذارید! مطالب جالب و مفیدی مینویسید؛ اگرچه گاهی ارتباط بین مطالب و نوشته از بین می رود. قسمت آخر مطلب درباره انتقال نگرانی فوق العاده است و بسیار بااهمیت و حیاتی!

  10. majid گفت:

    مرسی از اینکه وقتتان را در اختیار بنده قرار دادید سپاسگزارم

  11. مهدی گفت:

    مطالب بسیار نکته آموزی بود با تشکر و امید به روزهای بهتر با مطالب بیشتر

  12. عاشوري گفت:

    این مقاله از مطالب قبلی جالبتر و منسجم تر بود استفاده کردیم ممنون

  13. ليلا م گفت:

    سلام
    بسیارعالی و آموزنده بود.
    من به نوعی از هر دو استراتژی ای گفتید استفاده می کنم.
    از اپلیکیشن Noom Walk برای شمارش قدمها در طی روز.
    از تقویم هفتگی که از calendarpedia.com گرفته ام برای اتوماتیک کردن عادتهام.
    هر دو مورد سطح استرس و نگرانی من رو به شدت کاهش دادند.

  14. علی گفت:

    سلام جناب محبی بهره بردیم
    تشکر

  15. محمد گفت:

    مقاله جالبی بود
    تشکر فراوان

  16. جواد گفت:

    جناب آقای محبی
    سلام
    بنده بدلیل نگرانی تامین آینده فرزندانم برایشان بیمه عمر و گنجینه سپهر باز کرده ام.
    البته وجود نظم و انظباط در زندگی ضروری است ولیکن اجتماع و مدیریت کلان مملکت نیز مهم است اگر هر روز آهنگ جدید بزند شما در تصمیم گیریها با مشکل مواجه خواهید شد. قوانین علی الخصوص قوانین اقتصادی نباید لحظه ای عوض شوند تا سرمایه دار بتواند با امنیت خاطر سرمایه گذاری کند
    با تشکر

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آموزش گام به گام رسیدن به استقلال مالی در ایمیل شما
چقدر از آینده مالی خود مطمئن هستید؟ پول چقدر از ذهن شما را اشغال کرده است؟ آیا می توان وضعیت مالی خود را بهبود داد؟
  • آیا می خواهید نگرانی های پولی خود را کم کنید؟
  • آیا می خواهید روشهای ساده پس انداز را یاد بگیرید؟
  • آیا می خواهید درآمد خود را افزایش دهید؟
  • آیا می دانید پولهای شما کجا می روند؟
  • آیا می خواهید زودتر بازنشسته شوید؟
  • از طریق فرم زیر مشترک یک ریال شده و راهکارهای عملی مدیریت پول در زندگی را به صورت مستقیم و از طریق ایمیل دریافت کنید.
 اطلاعات شما پیش ما محفوظ می ماند..
برای یادگیری روشهای افزایش درآمد و کاهش مخارج آماده اید؟
سپاس از اینکه مشترک یک ریال شدید
لطفا به حساب ایمیل خود رفته و ایمیل خود را تایید کنید.
آماده رسیدن به استقلال مالی هستید؟
با اشتراک در یک ریال، راهکارهای عملی رسیدن به استقلال مالی را یاد گرفته و به کار خواهید بست.
نام خود را وارد کنید
ایمیل خود را وارد کنید
ما هم مثل شما از اسپم متنفریم.
پنج گام عملی برای صرفه جویی در پول و زمان و در اختیار گرفتن افسار زندگی
کافی است نام و ایمیل خود را وارد کرده و آن را رایگان دریافت کنید.
آیا دوست دارید که با هر ریالی که خرج می‌کنید نه‌تنها احساس باختن نکرده بلکه به شادی شما افزوده شود؟ در این دستورالعمل کاربردی به‌صورت عمیق و البته کاربردی با صرفه‌جویی روبرو شده و آن را تمرین خواهید کرد
پنج گام عملی برای صرفه‌جویی در پول و زمان و در اختیار گرفتن افسار زندگی
آیا دوست دارید با هر ریالی که خرج می‌کنید نه تنها احساس از دست دادن نکرده و به شادمانی شما هم افزوده شود؟
در این دستورالعمل کاربردی به‌صورت عمیق و البته کاربردی با صرفه‌جویی روبرو شده و آن را تمرین خواهید کرد
برای دانلود رایگان این کتاب مشخصات خود را وارد کنید.
برای دریافت کتاب ایمیل خود را وارد کنید